یکی از مهمترین ویژگیهایی که شهر استانبول را به شهرت و محبوبیت کنونیاش رسانده تنگه بُسفُر‌ (Bosphorus) یا استانبول بوغازی)Istanbul boğazı) است. این تنگه علاوهبر اینکه دریای مارماریس را به دریای سیاه متصل میکند، محل اتصال قاره اروپا و آسیا نیز می‏باشد.

شهر استانبول به دلیل وجود تنگه بسفر، با موقعیت جغرافیایی خاص خود از نظر ژئوپلیتیک (سیاست جغرافیایی)، ارزش فراوانی نسبت به سایر شهرها دارد. این شهر یکی از معدود شهرهای جهان است که نیمی از آن در قاره اروپا و نیم دیگر آن در قاره آسیا قرار گرفته است. این تنگه رویایی تنها یک جاذبه گردشگری ساده نیست؛ بلکه یکی از جذابیتهای بینظیر کشور ترکیه است

بیشتر بخوانید: راهنمای سفر به استانبول: صفر تا صد سفر به شهر رویایی دوقاره‌ای

شهرهای بندری که در دو طرف تنگه قرارگرفتهاند، با نام بوغازایچی (Boğaziçi) شناخته می‏شوند. تنگه بسفر، دریای مارماریس و تنگه چاناکاله (Çanakkale)، از جمله مهمترین مرزهای طبیعی اروپا و آسیا شناخته شدهاند. همچنین تنها راه دسترسی کشورهای بلغارستان، گرجستان، رومانی و اکراین به دریای مدیترانه، تنگه جذاب بسفر است.

تنگه بسفر استانبول

روزانه حمل و نقل بسیاری در تنگه بسفر انجام میگیرد. در طول روز علاوه بر حمل و نقلهای شهری (که روی پلهای ساخته شده در این منطقه انجام میگیرد) شاهد نقل و انتقالات قایق‏ها و کشتیهای بزرگ باری نیز هستیم. اخیرا با اجرای پروژههای جدید در زیر دریای مارماریس، کشور ترکیه توانسته سرعت این نقل و انتقالات را به طور چشمگیری افزایش دهد.

در سالهای اخیر یکی از بزرگترین مشکلاتی که تنگه بسفر با آن مواجه شده، مساله آلودگی است. به ویژه تصادف کشتیهای نفتکش بزرگ خسارات بسیاری به تنگه وارد میکند.

قدمت تاریخی این تنگه به قدری زیاد است که مورخان آن را مربوط به چهارمین دوره زمین‏شناسی میدانندو به همین دلیل می‌توان نتیجه گرفت که بسفر شاهد تمدنهای بسیاری در طول تاریخ بوده ‏است. از جمله جذابیتهای این منطقه می‏توان به برج کیز کولهسی (Kız kulesi) و جزیره کوروچشمه (Kuruçeşme Adası) اشاره کرد.

جزیره های تنگه بسفر

تاریخچه نام تنگه بسفر

در زمان امپراطوری بیزانس، این تنگه نام  بُسپُرُس (Bosporos) را به خود گرفت. کلمه بُسپُرُس از دو بخش بُس‌ (bous) که در زبان یونانی به معنی گاو و پُرُس‌ (poros) که در زبان یونانی به معنی گذرگاه است، تشکیل شده‏است. کلمه بُسپُرُس (به معنی گذرگاه گاو) در اصل از افسانه عشق خدای اساطیر یونانی، زئوس به دختری به نام آیو برگرفته میشود.

براساس روایات و افسانه‌ها، آیو (io) دختر خدای نهرها (ایناهوس) میباشد. زمانی که زئوس، پادشاه تمام خدایان، این دختر زیبا را می‏بیند، عاشق او شده و رابطهای پنهانی را با او آغاز می‌کند. اما در نهایت راز این رابطه مخفی بر همسرش هِرا آشکار می‌شود. در آن روز زئوس خود را به تکهای ابر و آیو را به گاو بزرگی تبدیل میکند.

هِرا که گول آنها را نخورده بود با نقشهای که در سر داشت، از زئوس میخواهد تا گاو را به او هدیه کند. هِرا برای اینکه گاو را از زئوس دور کند، آن را به دست حیوانی خطرناک میسپارد. زئوس برای نجات معشوقهاش، هرمس را اجیر میکند تا آن حیوان را به هلاکت برساند.

هِرا که شاهد تمام این وقایع بود، برای اینکه آیو تبدیل شده به گاو را اذیت کند، مگسی را به سمت او میفرستد. آیو برای رهایی از شر این مگس با تمام توان فرار کرده و خود را به تنگه بسفر میرساند. او خود را با تمام قوا به آب زده و تمام عرض تنگه را پیاده میرود. زمانی که به سمت دیگر تنگه میرسد از شر مگس راحت شدهاست.

براساس همین افسانه تاریخی این تنگه نام بُسپُرُس یا گذرگاه گاو را به خود گرفته است که امروزه با تغییر تلفظ ، این تنگه را با نام بُسفُر میشناسیم.

ویژگیهای آب تنگه بسفر

تنگه بسفر، در منطقهای مابین دو دریای بزرگ مارماریس و دریای سیاه قرارگرفته است. میزان شوری آب در دریای سیاه 18-17 درصد است که این میزان در دریای مارماریس به 36-35% میرسد.

بنابراین میتوان نتیجه گرفت شورترین مناطق  این تنگه ، مناطق نزدیک به دریای مارماریس و مخصوصا منطقه اسکودار‌) Üsküda) می‏‌باشد. از طرف دیگر محل اتصال این تنگه  با دریای سیاه، علیالخصوص منطقه بیکوز ‌ (Beykoz)، کمترین مقدار نمک را دارد.

تفریحات آبی تنگه بسفر

بیشتر بخوانید: معرفی مسجد ایاصوفیه: مسجدی قدیمی‌تر از خود اسلام

میزان شوری آب تنگه بسفر در فصلهای گوناگون متفاوت است. دلیل این تفاوت میزان آبی است که در زمستان از دریای مارماریس به این تنگه وارد میشود. در فصل زمستان میزان آبی که از دریای شور مارماریس به تنگه وارد می‏شود، افزایش پیدا می‏کند. بنابراین در ماههای سرد زمستان شاهد شورترین حالت آب این تنگه هستیم. با گرمتر شدن هوا و نزدیک شدن به ماههای گرم تابستانی از مقدار نمک آب در تنگه کاسته میشود.

رودهایی که به تنگه بسفر  میریزند

علاوه بر سه رودخانه بزرگ دانوب ‌ (Tuna)، دنیپر‌ (Dinyeper) و دون ‌ (Don)، رودخانههای کوچک بسیاری نیز به تنگه پرآب بسفر میریزند. مقدار آبی که از دریای سیاه به دریای مارمارس از طریق این تنگه وارد می‌شود، 660 میلیارد مترمکعب در سال اندازهگیری شده است.

اطلاعات تنگه بسفر

عمق و طول تنگه بسفر

طول کلی تنگه 29.5 کیلومتر و میانگین عمق آن 60 متر می‏باشد. از طرف دیگر عمیق‌ترین قسمت‏های این تنگه حدودا 120 متر اندازه‏گیری شده ‏است. مناطق ببک‌ (Bebek) و کاندیلی‌ (Kandilli) در عمیقترین قسمت‏ها جای گرفته‏اند. عمق این تنگه با حرکت از جنوب به سمت شمال افزایش پیدا میکند.

جزیرههای تنگه بسفر

در این منطقه دو سرزمین خاکی را مشاهده میکنیم که توسط آبهای تنگه بسفر محاصره شدهاند. یکی از جزیرههای زیبایی که کیز کولهسی‌ یا همان قلعه دختر و همچنین جزیره کوچکی  در نزدیکی اسکودار سالاجاک‌ )Üsküdar Salacak) است. جزیره دیگری که در نگاه اول توجه هر بیننده‏ای را به خود جلب میکند، جزیره کوروچشمه‌) Kuruçeşme Adası (میباشد که معمولا آن را با نام جزیره گالاتا‌) Galata Adası) میشناسند.

جزایر تنگه بسفر
کیز کوله‎سی (قلعه دختر)
جزیره گالاتا تنگه بسفر
جزیره گالاتا (جزیره کوروچشمه)

کمعرضترین قسمت تنگه بسفر

کم عرضترین قسمت تنگه زیبای بسفر مربوط به منطقه بین روملی‌ (Rumeli) و حصار آناتولی یا همان Anadolu hisarı بوده که عرض این قسمت 698 متر تعیین شده است. عرض قسمتی که دارای بیشترین پهنا در این تنگه است، 3600 متر اندازه‏گیری شده است.

یخبندان در تنگه بسفر چه زمانی اتفاق افتاد؟

با نگاهی به تاریخ تنگه بسفر میتوان دریافت که اولین یخبندان این منطقه، مربوط به قرن ۵ و آخرین یخبندان آن مربوط به سال ۱۹۵۴ میباشد. در سال ۱۹۵۴، قطعههای یخی که از طرف روم به حرکت درآمده بودند باعث بسته شدن کامل  شدند.

جالب است بدانید که با یخبندانی که در ماه شوبات سال 1954 اتفاق افتاد، مردم مجبور شدند پیاده به سمت دیگر تنگه حرکت کنند. کشتیها مجبور به توقف فعالیت‏های خود شدهبودند و به این ترتیب تنگه پهناور بسفر تبدیل به خیابانی یخزده شده بود.

این یخبندان در منطقه پویرازکوی‌)Poyraz köy (و روملی کاواغی (Rumeli kavağı) اتفاق افتاده بود. تنگهای که با تکههای کوچک یخ پر شده بود، چندین ماه به این شکل ماند. گفته میشود این اتفاق در دورههای مختلف در طول تاریخ تکرار شده است. براساس پیشبینیها ممکن است در سالهای آتی دوباره شاهد این حادثه در تنگه بسفر باشیم. با وجود تعداد فراوان این پیشبینیها، نمیتوان به طور قطعی درمورد این حادثه و زمان وقوع آن نظر داد.یخبندان تنگه بسفر

بیشتر بخوانید: آکواریوم استانبول: کشف دنیایی جذاب برای علاقه‌مندان به رازهای زیر دریا

تور قایقرانی در تنگه بسفر

در تنگه بسفر در زمانهای مختلف سال شاهد حرکت قایقهای شخصی و قایقهای اجارهای بسیاری هستیم. قایقهای شخصی بهترین محل برای پیشنهادهای ازدواج، قرارهای عاشقانه و دورهمیهای دوستانه بهشمار میآیند. در این محل به سادگی میتوان قایقها را به صورت روزانه اجاره کرده و برای مراسمهای خاص آماده کرد. هر روز هفته امکان اجاره این نوع از قایقها برای مردم وجود دارد.

تور کشتی تنگه بسفر

پلهای تنگه بسفر

روی تنگه بسفر با احتساب آخرین پل ساخته شده، در مجموع سه پل بسیار کاربردی و حیاتی وجود دارد. این 3 پل علاوهبر اینکه پل ارتباطی بین دو قسمت استانبول هستند، در عین حال قاره اروپا و آسیا را نیز به هم وصل می‏کنند. این پلها نماد شهر استانبول و کشور ترکیه به شمار می‏آیند.

پل شهدای 15 تموز- پل اول – پل بوغاز

اولین پل بنا شده روی تنگه، پل معلق بوغازایچی‌) Boğaziçi köprüsü) میباشد که امروزه با نام پل شهدای 15 تموز یا همان 15 Temmuz Şehitler köprüsü شناخته میشود. این پل از سال 1973 تا امروز یکی از مهمترین و پرترددترین پلهای تنگه بسفر است که اورتاکوی‌) Ortaköy) در قسمت اروپایی را به اسکودار در قسمت آسیایی متصل میکند.

این پل هنگام ساختهشدن چهارمین پل معلق طولانی در جهان بود با گذشت زمان و افزایش تعداد پلهای معلق در سطح دنیا، این رتبه به 21 رسیده است.پل های تنگه بسفر

طول پل شهدای 15 تموز، 1.560 متر و عرض آن 33.40 متر و همچنین ارتفاع آن 165 متر اندازهگیری شده است. در سال 2016 بعد از کودتای نظامی که در ترکیه اتفاق افتاد، نام این پل را به احترام شهدای این اتفاق به پل شهدای 15 تموز تغییر دادند.

روزانه حدود 180.000 وسیله نقلیه از روی این پل عبور می‏‌کنند. این پل یکی از شناختهشدهترین نمادهای شهر استانبول است که با نورپردازیهای خاص خود توجه هر بینندهای را جلب می‏کند.

پل های اصلی تنگه بسفر

پل سلطان محمد فاتح – پل دوم- پل کاواجیک

دومین پل معلق بنا شده برای ایجاد ارتباط بین اروپا و آسیا، پل سلطان محمد فاتح‌) Fatih sultan mehmet köprüsü) است که به نام پل دوم وپل کاواجیک نیز شناخته میشود .این پل معلق منطقه کاواجیک‌) Kavacık) در  قسمت آسیایی را به حیصار اوستو‌) Hisarüstü) در قسمت اروپایی متصل میکند.

معرفی کامل تنگه بسفر

پل دوم هنگام ساخته شدن، یعنی در سال 1988، پنجمین پل معلق جهان از نظر طول بود. این پل شباهت بسیار زیادی به پل اول دارد. طول پل دوم 1.510 متر، عرض آن 39 متر و ارتفاع این پل 105 متر اندازهگیری شده است.

پل یاووز سلطان سلیم- پل سوم

پل سوم جدیدترین پل ساخته شده در تنگه بسفر است که در نزدیکی دریای سیاه قرارمیگیرد. این پل منطقه گاریپچه‌) Garipçe) در قسمت اروپایی را به پویرازکوی‌) Poyrazköy) در منطقه آسیایی شهر وصل میکند.

پل یاوز سلطان سلیم با طول 59 متر، و عرض 322 متر، طولانی‏ترین و عریضترین پل در جهان شناخته میشود. این پل دارای 10 باند رفت و آمد بوده که 8 باند آن برای خودروهای سواری و 2 باند برای قطار تعبیه شده است. همین موضوع یکی از جذابیت‌های این پل برای مسافران و گردشگران به شمار می‌رود.تنگه بسفر استانبول

نکته قابل توجه در مورد پلهای این منطقه، مساله عوارض برای رفت و آمد است. برای گذر از روی پلها از هر خودرو عوارض دریافت میشود. این عوارض فقط هنگام ورود از قسمت اروپایی به قسمت آسیایی دریافت خواهد شد. برای ورود از آسیا به اروپا، عوارضی پرداخت نخواهد شد.

در این مطلب به معرفی تنگه بسفر پرداخته و تلاش کردیم تا مطالب جذاب و نکات جالب در مورد این تنگه را با شما به اشتراک بگذاریم. شما با سفر به استانبول و دیدن تنگه زیبای بسفر بیشک دقایقی را برای تماشای زیباییها و معماری خاص پلهای آن صرف خواهید کرد. امیدواریم با مطالعه این مطلب اطلاعات مفیدی در خصوص تنگه بسفر به دست آورده باشید.

آیا تاکنون تجربه سفر به استانبول و بازدید از این تنگه زیبا، خاص و تاریخی را داشته‌اید؟ تجربیات خود در این زمینه را با ما و سایر کاربران یرینو به اشتراک بگذارید.